Është pak pas orës gjashtë të mëngjesit kur punëtorët e ndërtimit fillojnë të mblidhen në oborrin e karburantit në Espoo. Së shpejti ka tashmë 20-30 prej tyre. Mbërrin edhe disa furgona.
Sipas një informacioni që morëm, këtu në mëngjes mblidhen punonjësit e një kompanie ndërtimi. Në stacionin e karburantit, grupi ndahet dhe vazhdon në kantieret e ndërtimit rreth Uuttamaa. Sipas punonjësve, këtu paratë lëvizin nga njëri xhep në tjetrin.
MOT ka intervistuar pesë persona që kanë punuar në kompani për këtë histori. Sipas tyre, pas ditës së pagesës, shefat e kompanisë ia kthejnë punonjësve një pjesë të rrogës që u është paguar.
Kompania në fjalë është në pronësi të kosovarëve që jetojnë në Finlandë. Nuk e publikojmë emrin e një kompanie individuale, sepse është një fenomen më i gjerë që ka të bëjë me kompanitë kosovare në Finlandë. Edhe policia po heton rastin.
Në pikën e karburantit në Espoo, ne nuk shohim para që lëvizin nga një xhep në tjetrin. Sipas punonjësve, paratë mblidhen edhe në shtëpitë e tyre.
Punonjësit kanë frikë. Ata shfaqen në histori në mënyrë anonime për sigurinë e tyre.
“Për shembull, është thënë që nëse nuk paguani, do të vijmë t'ju vizitojmë ju ose familjen tuaj në Kosovë”, thotë një nga burimet.
Më vonë mësojmë se është regjistruar edhe vizita jonë në pikën e karburantit. Një person që pretendon se është punonjës i karburantit ka telefonuar në kompaninë që ka marrë makinën tonë me qira dhe ka kërkuar kontaktin e shoferit për vëzhgime të mundshme nga dëshmitarët okularë, pasi “në vendngjarje ka ndodhur një aksident trafiku”.
Megjithatë, sipas shërbimit të shpëtimit, në afërsi të pikës së karburantit nuk ka ndodhur asnjë aksident.
Shefi mund të zbresë nga paga 1000 euro në muaj
Sipas raportit të MOT, në industrinë e ndërtimit është ngulitur një formë shfrytëzimi, e cila është e vështirë të dallohet nga jashtë.
Në letër, punonjësve u është paguar maksimumi rroga tavoline e një “profesionisti” të sindikatës së ndërtimit, pra më shumë se 15 euro në orë. Sipas punonjësve, kompania ua merr mbrapsht një pjesë të konsiderueshme të pagës, qoftë me para në dorë ose duke u paguar vartësve vetëm një pjesë të orarit të punës. MOT ka parë të dhënat e kohës së punës së punonjësve dhe fletëpagesat. Sipas tyre, një punonjës i vetëm ka punuar deri në dhjetëra orë më shumë në muaj nga sa është paguar.
Një nga të intervistuarit tregoi pasqyrën e tij bankare. Ajo tregon se ai kishte tërhequr rreth gjysmën e të ardhurave të tij dy javësh në para në ditën e kontabilitetit. Sipas punonjësit, shumën duhet t'ia jepte shefit të kompanisë. Mesazhet e marra nga MOT zbulojnë gjithashtu se si menaxhmenti i kompanisë refuzoi t'i paguante shtesat e fundjavës një punonjësi.
Përveç kësaj, punëtorët e ndërtimit thonë se duhet t'i paguajnë kompanisë një "borxhi" për organizimin e një pune në Finlandë. Shuma e këtij pragu parash, pra tarifa e rekrutimit, ka variuar nga 5000 deri në 6500 euro. Nëse nuk ka qenë e mundur të paguhet shuma tashmë në Kosovë para se të vinte në Finlandë, sipas punonjësve, ajo është dashur të zbritet nga paga. Mbledhja e parave nga një punonjës është zhvatje e paligjshme në Finlandë.
Në total, kompania merr 800–1000 euro në muaj nga pagat e punonjësve, thonë të intervistuarit.
MOT ka parë mesazhe apo regjistrime në të cilat menaxhmenti i kompanisë kërkon shuma të ndryshme parash nga punonjësit në bazë të kontratës që ata kanë lidhur. Kjo do të thotë pagesa mujore nga paga.
Niveli i të ardhurave të punonjësve mbetet prapa standardeve të industrisë
BT ka kontrolluar të dhënat e të ardhurave të të intervistuarve nga zyra e taksave. Sipas të dhënave kohore të punonjësve, ata kanë kryer një javë të plotë pune ose kanë punuar gjashtë ditë në javë. Megjithatë, të ardhurat e tyre kanë rënë ndjeshëm më pak se niveli tipik i fitimeve të së njëjtës kategori pagash.
Rakennusliitto është në dijeni të disa kompanive në pronësi të kosovarëve, të cilët, sipas punonjësve, u ngarkojnë paratë e pragut dhe ua mbajnë një pjesë të pagës. Situata mund të prekë edhe qindra punonjës. Kompania në këtë rast karakterizohet nga shoqata si një lojtar i rëndësishëm në fushën e vogël të kontraktimit special.
Sipas sindikatës, aktiviteti është i zakonshëm, por është i vështirë për t'u kapur pasi gjithçka është në rregull në letër. Sindikata thotë se ka ndihmuar disa punonjës të marrin të ardhurat e munguara nga kompanitë, por në fund nuk ka ndihmuar. Sipas informacioneve të sindikatës, në shumë raste punonjësit i është dashur të tërheqë paratë që ka marrë nga bankomati dhe t'ia kthejë kompanisë.
Nëse flasim për këtë në polici, familjet tona në Kosovë do të jenë në rrezik.
Punonjësi i intervistuar nga MOT
Sipas eksperiencës së sindikatës, punonjësit e kompanisë janë të frikësuar dhe nuk guxojnë të flasin apo të bëjnë kallëzim penal në emër të tyre, prandaj çështja nuk përparon në procesin zyrtar.
Këtë e konfirmojnë punonjësit e intervistuar nga BT. Sipas tyre, kosovarët mund të jenë hakmarrës.
- Nëse flasim për këtë në polici, familjet tona në Kosovë do të jenë në rrezik, thotë një nga punonjësit.
Në të kaluarën ka pasur dhunë mes kosovarëve. Për shembull, disa vjet më parë në Gjykatën e Apelit në Helsinki, unë trajtova një rast ku drejtori menaxhues i një kompanie ndërtimi në Vantaa me prejardhje kosovare qëlloi tre vëllezër të tij pasi ai ishte sulmuar me një hekur me grusht në Vendi i ndërtimit.
Sipas punonjësve dhe ekspertëve të intervistuar nga MOT, kompanitë kosovare në Finlandë nuk formojnë një rrjet të unifikuar, por pas një kompanie apo grupi të vetëm kompanish shpesh qëndron e njëjta familje apo familje.
Punonjësi duhej t'i kërkonte një shoku para për ushqim
Sipas policisë , kërkesa për para nga një punonjës i huaj është e zakonshme . Policia dyshon se dhjetëra mbledhësve vietnamezë të domateve në Närpiö, për shembull, u janë zhvatur para për të hyrë në Finlandë.
Shumë kosovarë dëshirojnë të shpërngulen në Finlandë, por meqenëse është e vështirë të gjesh punë këtu për shkak të kërkesave të shumta për hyrje dhe gjuhë, mënyra më e lehtë është zakonisht të punosh në kompaninë e një kosovari që tashmë jeton në Finlandë.
- Nëse nuk bindesh, do të pushojnë punët dhe do të duhet të largohesh nga vendi. Shefi mund të kërcënojë që të sigurohet që asnjë kompani tjetër të mos ju punësojë, thotë një punonjës.
Sipas punonjësve, gjetja e një pune nga një kompani tjetër mund të jetë pothuajse e pamundur sepse shumë prej tyre nuk flasin finlandisht ose anglisht. “Borxhet” ende duhet të shlyhen.
Sipas punonjësve, në rastin më të keq nuk u mbetet asgjë pas ushqimit, qirasë dhe shpenzimeve të detyrueshme. Çdo ditë është një luftë për mbijetesë.
- Dje kisha dy euro në llogari. Më duhej t'i kërkoja një shoku 20 euro që të haja drekën në punë, thotë një nga të intervistuarit.
Kompania mohon shfrytëzimin e punonjësve
Yle u përpoq disa herë të kontaktonte menaxhmentin e kompanisë për t'iu përgjigjur pyetjeve në lidhje me respektimin e legjislacionit për kohën e punës, ndër të tjera. Drejtori i Përgjithshëm i kompanisë nuk iu përgjigj kërkesave për kontakt ose telefonatave të Yle.
Megjithatë, një nga drejtuesit e kompanisë iu përgjigj thirrjes së Yle dhe mohoi me forcë që kompania të mblidhte paratë e pragut ose të paguante shumë pak punonjësit.
Të nesërmen, një avokat që pretendonte se përfaqësonte kompaninë thirri redaktorin e MOT dhe e akuzoi atë për ngacmim.
Paratë e marra nga punonjësit transferohen nga Finlanda në Kosovë
Për shfrytëzimin e punonjësve është diskutuar edhe në grupin e mbyllur në Facebook të kosovarëve që jetojnë në Finlandë. Emiljan Ceci, një konsulent i specializuar në çështjet ligjore që kanë të bëjnë me emigrantët, filloi një diskutim se si t'i jepet fund shfrytëzimit të kosovarëve. Ai ndihmon punonjësit që janë shpërngulur në Finlandë nga vende të ndryshme të botës për punë dhe janë trajtuar keq.
Sipas Cecit, kosovarët punojnë në Finlandë veçanërisht në industrinë e ndërtimit dhe pastrimit.
Ai thotë se kërkesa e parave të pragut në çdo fushë është përgjithësisht e njohur për komunitetin kosovar, por askush nuk guxon të flasë për këtë sepse nuk duan të marrin namin e “miut”. Publikimi u komentua në mënyrë aktive. Çuditërisht, shumë ishin në anën e kompanive që funksiononin gabimisht.
- Kjo është bërë një praktikë e zakonshme. Duket se nuk ka asgjë të turpshme për të kërkuar paratë e pragut, madje mburret për këtë. Punonjësve iu është larë truri duke besuar se kjo është normale, edhe pse është trafik njerëzor, thotë Ceci.
Ceci flet për kompanitë në pronësi të kosovarëve në përgjithësi. Sipas tij, kompanitë madje kanë kërkuar që punonjësit të paguajnë për t'u lejuar të vazhdojnë punën.
Sipas Cecit, kompanitë vazhdojnë të operojnë sepse rreziku për t'u kapur është i vogël, por përfitimet e nxjerra nga shfrytëzimi janë të mëdha.
- Kur sillni, le të themi, njëqind njerëz në Finlandë dhe merrni 6000 euro nga secili prej tyre, merrni kthime mjaft të mira.
Sipas Cecit, paratë e grumbulluara nga punëtorët transportohen në Kosovë, ku “paraja është mbret”. Një mënyrë për të transferuar para është të urdhëroni një punonjës që të bëjë një transferim të llogarisë në Kosovë, për shembull, te prindërit. Në Kosovë, përfaqësuesi i kompanisë i mbledh paratë nga prindërit.
- Në Kosovë, për shembull, mund të blesh patundshmëri me para të gatshme dhe askush nuk bën pyetje. Kjo nuk është e mundur në Finlandë.
Sipas mendimit të Cecit, është gjithashtu problematike që disa kosovarë pranojnë shfrytëzimin. Rreth 8000 kosovarë jetojnë në Finlandë . Shumë dëshirojnë dëshpërimisht të sjellin familjet e tyre në Finlandë dhe janë gati të bëjnë pothuajse gjithçka për të.
- Ndonjëherë linja mjegullohet nëse kompania po përfiton nga punonjësi ose nëse punonjësi po përpiqet të përfitojë nga kompania.
Sipas policisë hetimi është i vështirë pasi punonjësit qëndrojnë në heshtje
Policia ka gjithashtu idenë se aktivitetet e përshkruara në artikull zhvillohen më gjerësisht në mesin e kompanive në pronësi të kosovarëve.
Sipas Njësisë për Trafikim me Qenie Njerëzore në Policinë e Helsinkit, ka marrë informacione sipas të cilave paratë e pragut po mblidhen nga punëtorët në bizneset e drejtuara nga kosovarët, veçanërisht në industrinë e ndërtimit. Njëra prej kompanive është e njëjta ku kanë punuar burimet e BT. Operacionet e kompanisë kanë qenë në hetim paraprak nga policia, por hetimet paraprake nuk kanë nisur deri më tani.
- Ka informacione se një gjë e tillë ndodh, por nëse një pjesë e parave është paguar tashmë në Kosovë dhe një pjesë me para në dorë, nuk ka dëshmi objektive. Atëherë është e vështirë të kapësh trafikun e parave, për shembull, me inteligjencën bankare, thotë komisioneri për krimin Hannu Kortelainen nga Njësia e Trafikimit të Njerëzve.
Sipas policisë hetimi është i vështirë pasi punonjësit nuk duan të flasin me emër për abuzimin. Për të filluar hetimin e dyshimeve si, për shembull, trafikimi i qenieve njerëzore në bazë të punës ose diskriminimi në vendin e punës, ju duhet një palë e interesuar në këtë rast.
Një tjetër opsion do të ishte që policia të informohej për krimet financiare, si evazioni fiskal, mashtrimi ose pastrimi i parave, dhe të fillonte hetimin e operacioneve të kompanisë përmes kësaj. Sipas policisë, dëshmi të tilla mjaft të forta të kompanive kosovare nuk janë shfaqur deri më tani.
Punonjësit janë të rraskapitur mendërisht
Punonjësit e intervistuar nga BT janë të frustruar. Ata kanë frikë se asgjë nuk do të ndryshojë në funksionimin e kompanisë. Disa nga të intervistuarit kanë shlyer më në fund “borxhin” dhe kanë gjetur punë të reja, por disa thonë se janë ende të ngecur në punë.
Një punonjës thotë sinqerisht se nuk e përballon dot më gjithë situatën, por shpreson që makthi më në fund të kalojë. Të gjithë e përshkruajnë jetën e tyre të përditshme si të rëndë mendërisht dhe financiarisht.
- Kam dashur të shkoj me pushime në Kosovë këtë verë, por nuk kam para, thotë një e intervistuar.
Familja ndodhet në Kosovë, por për t'i parë do të duhet të presim. Së pari ju duhet t'i paguani shefit më shumë para.
Artikulli i plotë në gjuhen Finlandeze
https://yle.fi/a/74-20038097?utm_source=twitter&utm_medium=social&utm_content=yleuutiset
Lini një koment